Oświadczenie Rady Wydziału Rolnictwa i Ogrodnictwa Uniwersytetu im. Humboldta w Berlinie z dnia 28 maja 2002 roku z okazji 60 rocznicy przekazania jednej z wersji Generalplan Ost - Generalnego Planu Wschodniego - Reichsführerowi SS, Heinrichowi Himmlerowi  

 

(Uchwała rady wydziału z 8 maja 2002 roku)

 

Jesienią 1939 roku Reichsführer SS, Heinrich Himmler, mianował swojego poplecznika i towarzysza prof. Konrada Meyera, członka SS i dyrektora Instytutu Rolnictwa i Polityki Rolnej Uniwersytetu Berlińskiego, na dyrektora głównego wydziału planowania Komisariatu Rzeszy ds. Umacniania Niemieckości podlegającego Reichsführung SS. Pod ścisłym nadzorem i kierownictwem Konrada Meyera i przy aktywnej współpracy innych naukowców wydziału rolnictwa opracowano w następnych latach tzw. Generalplan Ost - Generalny Plan Wschodni. 28 maja 1942 roku Instytut Rolnictwa i Polityki Rolnej przesłał 64-stronicową wersję Generalnego Planu Wschodniego na ręce Reichsführera SS. Pismo to, mające cyniczny i eufemistyczny podtytuł - „Prawne, gospodarcze i przestrzenne podstawy rozwoju i zagospodarowania Wschodu”[1] -, pokrywało się w znacznej mierze z kolejnymi opracowaniami Generalnego Planu Wschodniego. Celem, określonym we wszystkich tych wersjach, było wprowadzenia na podbitych terenach europejskich nowego ładu i ich germanizacja poprzez wypędzenie[2] i przesiedlenie wielu milionów ludzi.

 

Według Generalnego Planu Wschodniego, opierającego się na narodowosocjalistycznej teorii rasistowskiej, niemal cała ludność Polski była mniej wartościowa, podrzędna i niezdolna do zniemczenia. W przypadku Czechów, Słoweńców i Francuzów odpowiedni odsetek wynosił 50 %. Generalny Plan Wschodni zakładał wykorzystanie 25-50 milionów ludzi do pracy przymusowej bądź deportację ich w tereny nieurodzajne, co de facto oznaczałoby ich śmierć głodową. W kwestii Leningradu autorzy planu zaproponowali na przykład, by w przeciągu 25 lat wypędzić z niego 3,2 miliony mieszkańców i osiedlić na ich miejscu 200 tysięcy Niemców.

Już przed 1942 rokiem wypędzono[3] z domów, przede wszystkim we wcielonych do Rzeszy terenach polskich, setki tysięcy żydowskich i polskich mieszkańców. Wywieziono ich do obozów pracy lub zamordowano. Od 1942/1943 roku zalecenia Generalnego Planu Wschodniego zaczęto stopniowo realizować. Jako szczególnie okrutny przykład trzeba tu wymienić należący do dystryktu lubelskiego powiat Zamość. W powiecie tym wypędzono z domów i mieszkań 110 000 polskich cywilów niszcząc jednocześnie całkowicie szereg wiosek w celu przygotowania miejsca dla nowych osadników niemieckiego pochodzenia.

 

Jedynie dalszy przebieg wojny uniemożliwił pełną realizację morderczych planów niemieckich naukowców ds. zagospodarowania przestrzennego. Generalny Plan Wschodni, w opracowaniu którego ważną rolę odegrali członkowie ówczesnego berlińskiego wydziału rolnictwa, należy do największych zbrodni narodowosocjalistycznych rządów terroru. Rada naszego wydziału potępia go jednomyślnie jako ciężką zbrodnię przeciwko ludzkości.

 

By móc należycie pielęgnować i kultywować dorobek naukowy, trzeba podjąć rozrachunek z całą historią. Dotyczy to również naszego wydziału. Nie możemy więc pamiętać jedynie o jej pozytywnych stronach, podkreślając przy tym na przykład znaczące osiągnięcia naukowe ludzi takich jak Albrecht Daniel Thaer, Friedrich Aereboe, Ernst Wundsch czy też Gustav Fischer. Musimy również krytycznie spojrzeć na niechlubne karty historii naszego wydziału w okresie dyktatury nazistowskiej.

 

Potomków pokolenia sprawców i pokolenia ludzi uczestniczących w zbrodniach nie można obarczać bezpośrednią winą osobistą. Mimo to jesteśmy jednak wszyscy - a zwłaszcza członkowie wydziału berlińskiego - zobowiązani do aktywnego poszukiwania prawdy historycznej i jej należytego zrozumienia. Stanowi to podstawowy warunek sumiennego i szczerego procesu pamiętania i uczenia.[4]

 

Z okazji dzisiejszej rocznicy zwracamy się publicznie do wszystkich martwych i żyjących jeszcze dziś ofiar, którym zbrodniczy Generalny Plan Wschodni i jego skutki zadały nieopisane cierpienia, prosząc szczerze o przebaczenie. Rodzinom, krewnym i przyjaciołom ofiar obiecujemy, że wykorzystamy wszelkie istniejące w naszym demokratycznym państwie możliwości, by tego rodzaju nieludzkie nadużycia rolniczych badań naukowych nigdy nie mogły się już więcej powtórzyć. Nie pójdziemy w tej kwestii na żadne kompromisy.

 

Naukowcy na wydziale i poza wydziałem prowadzili w ostatnich 15 latach szczegółowe badania na temat wymienionych tu barbarzyńskich akcji. Niestety jak na razie wyniki badań, do jakich doszli, wywołały zarówno w życiu publicznym, jak i w świadomości ludzi wydziału i uniwersytetu stosunkowo skromny oddźwięk. Wydział uznaje ponownie - i to w sposób wyraźny i jednoznaczny - odpowiedzialność społeczną spoczywającą na nim w nauce i badaniach naukowych. Musi ona znaleźć swoje odbicie zarówno w tzw. Leitbild[5] jak i w praktyce:

 

· Wydział Rolnictwa i Ogrodnictwa uważa tworzenie społecznej świadomości problemu i społecznej świadomości odpowiedzialności za integralną część swojej działalności naukowej.

 

· Nauka i badania naukowe skupiają się na rozwiązaniu międzynarodowych problemów żywnościowych i ochrony zasobów naturalnych.[6]

 

· Należy podtrzymywać, pielęgnować i nawiązywać na nowo stosunki opierające się na współpracy i zaufaniu do naukowych instytucji i placówek w wielu regionach świata, zwłaszcza w tych krajach, które szczególnie ucierpiały na skutek polityki narodowosocjalistycznej.

  

· Wydział nasz wspiera aktywną międzynarodową wymianę studentek i studentów. Mamy nadzieję, że przyczyni się ona do budowania tolerancji i wzajemnego szacunku.

 

Wydział Rolnictwa i Ogrodnictwa w dalszym ciągu będzie zajmował się rozrachunkiem z przeszłością. Miernikiem dla nauki i badań naukowych powinien być w tej kwestii przede wszystkim wkład, jaki wnoszą one w zapobieżenie ponownemu pojawieniu się naukowego barbarzyństwa.



[1]Tłumaczenie własne. (przyp. tłum).

[2]W oryginale „przymusowe wypędzenie“, ale to, że miało ono czy też miało mieć charakter przymusu, rozumie się raczej samo przez siebie (przyp. tłum.).

[3]W oryginale „wypędzono siłą“. Por. przyp. nr. 2 (przyp. tłum.). 

[4]W oryginale: „podstawowy i owocny warunek...“ (przyp. tłum.).

[5]Leitbild (dosł.: „wzór“, „ideał”) to w tym kontekście swego rodzaju credo, założenia programowe i ideowe Uniwersytetu im. Humboldta bądź jego poszczególnych wydziałów (przyp. tłum.).

[6]Powinno być chyba jednak: „...powinny skupiać się na...“. Wynikałoby to z kontekstu całego fragmentu (przyp. tłum.).

 

 

 

Download   Word.rtf